Ćwiczenia stymulujące rozwój analizatora wzrokowego

ĆWICZENIA STYMULUJĄCE ROZWÓJ ANALIZATORA WZROKOWEGO

Percepcja wzrokowa to zdolność rozpoznawania i różnicowania bodźców wzrokowych oraz umiejętność ich interpretowania przez odniesienie do poprzednich doświadczeń. Zaburzenia lub opóźnienia rozwoju analizatora wzrokowego wymagają intensywnych oddziaływań terapeutycznych, które powinny obejmować ćwiczenia:

  • analizy i syntezy wzrokowej – czynności rozkładania całości materiału wzrokowego na poszczególne elementy składowe oraz scalania tych elementów w całość;
  • umiejętności organizowania spostrzeżeń wzrokowych – zdolności składania w całość określonego obrazu, z uwzględnieniem elementów zasadniczych budujących ten obraz oraz elementów szczegółowych;
  • orientacji przestrzennej – zdolności spostrzegania stosunków przestrzennych;
  • koordynacji wzrokowo – ruchowej – współdziałanie funkcji wzrokowych i ruchowych, które umożliwia wykonywanie precyzyjnych ruchów rąk pod kontrolą wzroku;
  • spostrzegania bodźców abstrakcyjnych – wzrokowej analizy i syntezy wzorów abstrakcyjnych np. mozaiki;
  • pamięci wzrokowej – zdolności do zapamiętywania, przechowywania i przypominania informacji „widzianych”;
Lp. Rodzaj ćwiczeń Przykłady ćwiczeń
1 Analiza i synteza wzrokowa §         wyodrębnianie elementów z całości:

– odnajdywanie na obrazku sytuacyjnym konkretnego przedmiotu, zaprezentowanego na pojedynczym obrazku „pokaż mi, gdzie jest taki sam jak ten”,

– odnajdywanie figur ukrytych na obrazku „na tym obrazku schowało się 10 kwadratów, znajdź je i pokaż”,

– odnajdywanie liter ukrytych na rysunku „na obrazku ukryte zostały różne litery, poszukaj ich i pokaż”,

– dorysowywanie brakujących elementów na rysunku np. promieni słońca, płatków kwiatka;

§         składanie całości z elementów według wzoru:

– układanie klocków konstrukcyjnych według wzoru,

– układanie nakładanek koralikowych,

– składanie obrazka (tematycznego, atematycznego) z części, rozcinanego w obecności dziecka,

– składanie pociętych liter;

§         odwzorowywanie niegraficzne:

– układanie wzorów tematycznych z figur geometrycznych (np. słoneczko, domek);

– układanie wzorów atematycznych z klocków geometrycznych, patyczków, według wzoru;

– przeplatanie sznurowadła w dziurkowanej płytce według wzoru;

– układanie liter ze sznurka „ułóż tak samo, jak ja”;

§         odwzorowywanie graficzne na materiale tematycznym i atematycznym:

– kończenie rozpoczętego rysunku według wzoru (np. deszcz z chmurki);

– przerysowywanie na siatce kratkowej postaci;

– rysowanie po śladzie figur geometrycznych;

– odwzorowywanie figur geometrycznych „pokażę ci obrazek, narysuj na kartce taki sam, jak mój”;

§         odwzorowywanie graficzne na materiale literopodobnym i literowym:

– rysowanie po śladzie szlaczków;

– kończenie rozpoczętego szlaczka;

– rysowanie po śladzie liter;

 

2 Organizowanie spostrzeżeń wzrokowych §       wyszukiwanie wśród kilku obrazków tematycznych/atematycznych jednego, różniącego się od pozostałych szczegółem;

§       wyszukiwanie w zestawie obrazków jednego wskazanego na wzorze (obrazki tematyczne, atematyczne);

§       segregowanie przedmiotów/figur geometrycznych według określonego kryterium – kolor, wielkość itp.;

§       dobieranie przedmiotów, figur, obrazków w pary na zasadzie podobieństwa;

§       znajdowanie różnic między obrazkami „te dwa obrazki różnią się kilkoma szczegółami, poszukaj jakimi”;

§       znajdowanie braków na obrazkach „pokażę ci kilka obrazków, na których brakuje jakiegoś elementu, popatrz uważnie na każdy obrazek i powiedz, czego tu brakuje”;

§       układanie domina;

§       wyodrębnianie figur z tła:

– prezentujemy dziecku rysunek, na którym nakładają się na siebie elementy np. koło, księżyc i trójkąt, „na tym obrazku jest koło, trójkąt i księżyc – weź kredkę i obrysuj trójkąt”.

3 Spostrzeganie stosunków przestrzennych §         spostrzeganie położenia figur:

– wyszukiwanie w rzędzie obrazków jednego, który różni się od pozostałych położeniem (rotacja lub odbicie lustrzane) „popatrz na ten rząd, to są parasolki, większość z nich jest narysowana w tamtą stronę, ale jedna jest odwrócona, pokaż mi która”;

– wyszukiwanie w rzędzie obrazków identycznego z pokazanym „popatrz, tu jest rząd tulipanów, jeden tulipan jest taki sam, jak mój, poszukaj pośród tych tulipanów dokładnie taki sam, jak ten”;

§         spostrzeganie stosunków przestrzennych:

– rysowanie obrazka według instrukcji „Narysuj kwadrat, nad kwadratem narysuj trójkąt, w środku kwadratu narysuj koło – co narysowałeś? Budę dla psa!”;

– łączenie kół według instrukcji „na tym obrazku jest kilka piłek, dotknij kredką piłki w kropki, połącz ją z piłką na dole, teraz pojedź do piłki z prawej strony, a teraz do piłki na górze…”;

§         odwzorowywanie układów linii na siatce punktowej

„popatrz na ten rysunek – tu są kropki, te trzy kropki są połączone kreskami, a tu są kropki bez kresek, weź ołówek i połącz te kropki tak, by twój rysunek wyglądał tak samo, jak ten”;

4 Spostrzeganie bodźców abstrakcyjnych §         układanie wzorów z klocków (według wzoru) „popatrz na ten obrazek i zrób taki sam przy pomocy swoich klocków”;

§         dopasowywanie obrazków do konturów ich cieni;

5 Koordynacja wzrokowo – ruchowa §         prowadzenie przedmiotu po śladzie „przejedź autkiem po drodze, z tego punktu do tego”;

§         prowadzenie metalowego spinacza magnesem po linii narysowanej na kartonie;

§         wypełnianie konturów „pokoloruj ten obrazek”;

§         obwodzenie konturów (wodzenie palcem, rysowanie po śladzie, kalkowanie, wylepianie plasteliną konturu);

§         rysowanie linii ciągłych (poziomych, pionowych, skośnych, załamujących się) między dwoma punktami;

6 Pamięć wzrokowa §         odpoznawanie uprzednio eksponowanych obrazków wzrokowych:

– porównywanie uprzedniego układu przedmiotów z nowym („co się zmieniło?”);

– reagowanie klaśnięciem na widok wcześniej widzianego obrazka, z kilku obrazków prezentowanych;

§         reprodukowanie wzoru z figur geometrycznych:

– odtwarzanie z klocków geometrycznych określonego wzoru (tematycznego np. buda, atematycznego – sekwencja figur), który był eksponowany i zniknął z pola widzenia;

– zapamiętywanie układów figur geometrycznych eksponowanych kolejno, np. trójkąt, kwadrat, koło, a następnie reprodukowanie kolejności ich ekspozycji;

– reprodukowanie wzoru graficznego „popatrz na ten obrazek i zapamiętaj, co na nim jest, a teraz narysuj, co zapamiętałeś”;

§         zapamiętywanie szczegółów na obrazkach, odpowiedzi na pytania dotyczące ich szczegółów : „popatrz na ten obrazek bardzo dokładnie i postaraj się jak najwięcej zapamiętać”, prezentujemy obrazek „a teraz powiedz mi…”

 

Źródło: „Terapia ucznia w ramach indywidualizacji nauczania”, M. Walkowiak, A. Wrzesiak, D. Szwugier, Łódź 2011